Waterwegen
Toen vervoer over water, met name voor bulkgoederen, nog de enige weg was, groef men kanalen waar geen rivieren waren. Met name werden kanalen aangelegd om rivieren met elkaar te verbinden. Dat vergde vaak sluizen. Een mooi voorbeeld is het Marne-Rijnkanaal, dat in 1853 gereed kwam (de eerste trein reed ca. 1830) en aanvankelijk 154 sluizen telde.
Marne-Rijnkanaal:
A. Aansluiting op de Marne met verbinding naar Noord-West Frankrijk
B. Maas (cq. Canal de la Meuse cq. Canal de l'Est (nord))
C. Moezel (naar Metz / Thionville)
D. Canal des Houillères ('van de steenkoolmijnen', met verbinding naar de Saar)
E. Aansluiting op de Rijn